Temel Sepet Endeksi — yöntem ve sınırlar
Temel Sepet Endeksi, sabit 31 kalemlik bir hane sepetinin İstanbul’daki büyük market zincirlerindeki en düşük toplam maliyetini ölçer. Bu sayfa hesabın nasıl yapıldığını ve neyi ölçmediğini açıkça yazar; rakamı kaynak göstermek isteyenler için gereken her şey burada.
Hesap nasıl yapılıyor
- Sabit sepet. 31 kalem baştan belirlenmiştir ve ölçümden ölçüme değişmez. Sepet içeriği değişmediği için toplamdaki hareket, sepetin kendisinden değil fiyatlardan gelir.
- Referans miktar. Her kalem ortak bir referans miktara çevrilir (1 kg un, 1 L süt, 10 yumurta gibi). Böylece paket boyutu değiştiğinde ölçüm bozulmaz: 750 g’lık paket ile 1 kg’lık paket aynı miktara göre kıyaslanır.
- Birim fiyat kendimiz hesaplanır. Zincirlerin bildirdiği birim fiyata güvenmek yerine paket fiyatını etiketteki gramaj/hacim/adet bilgisine böleriz — zincirler birim fiyatı farklı temellerde bildirdiği için tek ortak temel şarttır.
- En ucuz fiyat. Her kalem için, kapsamdaki 7 zincir arasından o kalemin en düşük referans birim fiyatı alınır. Endeks tek bir marketin sepeti değildir; “her kalemi en ucuz olduğu yerden alsaydınız” toplamıdır.
- Tazelik eşiği. 14 günden eski fiyatlar hiç kullanılmaz. Bir kalemin güncel fiyatı yoksa eşleşmemiş sayılır ve ölçümde
31/31yerine daha düşük bir eşleşme raporlanır.
Kapsanan zincirler
BİM, A101, ŞOK, Migros, CarrefourSA, Hakmar, Tarım Kredi — hepsi İstanbul mağazaları.
Seride yöntem kırılması — 13 Ağustos 2026
2026-08-13 öncesindeki ölçümler bu seriyle karşılaştırılamaz. O tarihe kadar sepet, uygulamanın ürün birleştirme hattının dışında, ayrı bir betikle hesaplanıyordu ve sistematik olarak farklı toplamlar üretiyordu. Yöntem değiştiğinde toplam 9 Ağustos’ta ₺2.335,10 iken 13 Ağustos’ta ₺2.835,50 oldu: dört günde %21,4’lük bu sıçrama enflasyon değil, ölçüm değişikliğidir.
Bu yüzden endeksin yayımlanan serisi 2026-08-13 tarihinde başlar (6 ölçüm). Daha eski 5 ölçüm (29 Temmuz 2026, 30 Temmuz 2026, 1 Ağustos 2026, 4 Ağustos 2026, 9 Ağustos 2026) kayıtta tutulur ama seriye dahil edilmez ve kaynak gösterilmemelidir.
Yöntemin sınırları
- Enflasyon oranı değildir. TÜFE gibi bir resmî gösterge değil, tek bir sabit sepetin market rafındaki en düşük maliyetidir. TÜİK verisiyle karıştırılmamalıdır.
- Yalnızca İstanbul. Ölçüm İstanbul mağazalarına dayanır; Türkiye ortalaması değildir.
- Ölçümler düzenli aralıklı değildir. Veri yenilendiğinde nokta eklenir; aralık bazen 3, bazen 7 gündür. Aylık/haftalık değişim okurken tarih aralığına bakmak gerekir.
- Eşleşme kayabilir. Bir kalemin en ucuz ürünü ölçümden ölçüme değişebilir (ör. marka değişimi). Böyle durumlar ölçüm öncesinde işaretlenir ve elle kontrol edilir, ama sıfır hata iddia etmiyoruz.
- Promosyon ve sadakat indirimleri yoktur. Raf fiyatı esas alınır; kart/uygulama indirimleri hesaba girmez.
Sepetteki 31 kalem
Temel gıda
| Kalem | Referans miktar |
|---|---|
| 🍞 Ekmek | 1 ekmek |
| 🌾 Un | 2 kg |
| 🍚 Pirinç | 1 kg |
| 🌾 Bulgur | 1 kg |
| 🍝 Makarna | 500 g |
| 🥔 Patates | 1 kg |
Süt & yumurta
| Kalem | Referans miktar |
|---|---|
| 🥛 Süt | 1 L |
| 🥣 Yoğurt | 1 kg |
| 🧀 Beyaz peynir | 1 kg |
| 🧈 Tereyağı | 250 g |
| 🥚 Yumurta | 10 adet |
Protein
| Kalem | Referans miktar |
|---|---|
| 🍗 Bütün tavuk | 1.3 kg |
| 🍗 Tavuk göğüs | 1 kg |
| 🥩 Dana kıyma | 1 kg |
| 🫘 Kırmızı mercimek | 1 kg |
| 🫛 Nohut | 1 kg |
| 🫘 Kuru fasulye | 1 kg |
Mutfak
| Kalem | Referans miktar |
|---|---|
| 🌻 Ayçiçek yağı | 1 L |
| 🫒 Zeytinyağı | 1 L |
| 🍬 Toz şeker | 1 kg |
| 🧂 Tuz | 750 g |
| 🥫 Salça | 830 g |
| 🍵 Siyah çay | 1 kg |
| ☕ Türk kahvesi | 100 g |
Manav
| Kalem | Referans miktar |
|---|---|
| 🍅 Domates | 1 kg |
| 🧅 Soğan | 1 kg |
| 🥒 Salatalık | 1 kg |
| 🍎 Elma | 1 kg |
Ev
| Kalem | Referans miktar |
|---|---|
| 🧴 Bulaşık deterjanı | 750 ml |
| 🧺 Sıvı çamaşır deterjanı | 3 L |
| 🧻 Tuvalet kağıdı | 1 paket |
Veriye erişim ve kaynak gösterme
Seri, makine tarafından okunabilir biçimde /veri/temel-sepet-endeksi.json adresinde yayımlanır. Her ölçümün kendi kalıcı adresi vardır; bir rakamı kaynak gösterirken o ölçümün sayfasını kullanın — Fiyat Zekası sayfası her zaman en son ölçümü gösterdiği için zamanla değişir.
Kullanım serbesttir; “ucuzradar Temel Sepet Endeksi” adıyla ve ölçüm tarihiyle birlikte atıf yapılmasını rica ediyoruz.